• منطقه بندی درمحدوده شهر تابران طوس

    فضاهای درون باره توس را می توان به ۵ گروه عمده تقسیم کرد :

    1. باغ- آرمگاه فردوسی
    2. ارگ حکومتی
    3. عرصه شارستان تابران توس
    4. محدوده ربض
    5. باره وحریم درونی آن

    همان گونه که در بخش ضوابط ومقررات این طرح آمده است، باتوجه به مشخص بودن موقعیت وشرایط این فضاها، به جز محدوده ربض، کاربری آن ها از پیش تعیین شده است. این فضاها به طور عمده به کاربری های فرهنگی، کاربری های ویژه برای کاوش های باستانی وحریم آنها اختصاص می یابند :

     ۱- باغ- آرامگاه فردوسی :

    این محدوده به دلیل وجود آرامگاه فردوسی، فضایی فرهنگی است. در دو سوی شرقی وغربی این باغ- آرامگاه، فاصله ای به عرض ۲۰ متر در نظرگرفته شده است تا به وسیله آن، از نظر بصری وکالبدی از فضاهای مجاور تفکیک پذیر باشد. درقسمت جنوبی آن، به منظور وسعت بخشیدن به فضای این باغ- آرامگاه، جلوخانی در نظرگرفته شده است.

    ۲- ارگ حکومتی :

    این محــــدوده، به دلیل وجود بنای ارگ حکومتی وفعالیت های گسترده ای که در زمینه کاوش های باستان شناختی درآن انجام می شود، دارای کاربری فرهنگی است. برای این محدوده نیز فاصله ای به عرض ۲۰ متر در نظر گرفته شده است. این فاصله به منظور حراست از بنا وتفکیک آن از عناصر پیرامونی تعیین شده است.

    ضوابط این فاصله، همچون ضوابط ارگ است. بنابراین دراین فاصله هیچ گونه ساخت وساز، کشت و زرع، فضای سبز ودرختکاری نباید وجود داشته باشد. این محوطه باید با شن ریزی مفروش شود.

     

    ۳- عرصه شارستان :

    این محدوده، که به احتمال زیاد محدوده مسکونی وبافت پُر شهرتاریخی تابران توس است، با گمانه زنی های باستان شناختی وطبق نظر کارشناسان سازمان میراث فرهنگی وگردشگری تعیین شده وممکن است درآینده، با کاوش های مجدد، گسترش بیش از این یابد.
    چنان که درمطالعات تاریخی گفته شد، شهر تابران دارای دو دوره تاریخی است. دوره نخست از قرن دوم وسوم هـ.ق تا آستانه حمله مغول به طول انجامید که با این حمله ویران شد. اوج آبادانی این دوره در زمان سلجوقیان رخ داده است واز همین رو به دوره سلجوقی نام گذاری می شود. دوره دوم از قرن هفتم، با حاکمیت کرکوز؛ که از سوی مغولان به حاکمیت خراسان می رسد، آغاز می شود وتا حمله میران شاه پسر تیمور، که توس را به کلی ویران ساخت، ادامه می یابد. اوج آبادانی این دوره نیز به دوره ایلخانی تعلق دارد وازاین رو به همین نام، خوانده می شود.

     مرکز تجاری شهر تابران :

    متون تاریخی وگمانه های باستان شناسی حاکی از آنند که در مرکز شهر تابران، چهار سو بازاری است که محل تلاقی راه های اصلی منتهی به دروازه های اصلی شهر بود. از آن جا که در شهرهای باستانی ایران، مرکز تجاری در کنار مرکز مذهبی شهر جای داشت، محدوده پیرامونی هارونیه به عنوان مرکز کاوش کاربری های تجاری شهر تابران انتخاب می شود.

    این نقطه دربخش شرقی هارونیه، حدفاصل هارونیه تا محوطه کاوش باستانی مسجد (روبروی هارونیه) ودرمحدوده حریم بلوار پردیس جای دارد.

    ۲- مرکز کارگاهی تابران :

     بنابه شواهد وگمانه های باستان شناسی، حدفاصل چهار سو بازار ودروازه نیشابور، پس از عبور از بافت مسکونی، کارگاه های فلزکاری وسفال گری تابران جای داشت. این محدوده گستردگی زیادی دارد وتنها کافی است قسمت کوچکی از ان وبنا به تشخیص کارشناسان سازمان میراث فرهنگی وگردشگری به کاوش های کارگاهی وصنعتی اختصاص یابد.

    ۳- بافت مسکونی تابران :

    تمامی پیرامون مرکز شهر، به احتمال، بافت مسکونی تابران است. ازاین رو، یک نقطه از آن را، بنا به صلاحدید کارشناسان میراث فرهنگی وگردشگری، می توان به این نوع کاوش اختصاص داد.

    به جز این سه نقطه، هم اکنون کاوش های باستان شناسی بر دو نقطه دیگر، یعنی ارگ حکومتی وبنای مسجد (روبروی هارونیه) درحال انجام است. بنابراین از مجموع کاربری های عمده شهر تاریخی تابران توس، کاربری های مسکونی، تجاری، کارگاهی، مذهبی وحکومتی زیرپوشش فعالیت های کاوشی قرار گرفته ویا خواهند گرفت.
    ۴- محدوده ربض :

    حدفاصل محدوده شارستان وارگ تا حریم درونی باره طوس : کاربری تعیین شده برای محدوده ربض، کاربری باغ، نه برای فعالیت های متعارف باغ داری، بلکه باید به طور عمده برای مصارف گردشگری، فرهنگی وفراغتی باشد. درختان این باغ ها می توانند از نوع مثمر یا غیر مثمر، و باید از نوع کم آب بر وبا ریشه های کم عمق باشند. آبیاری آنها باید به صورت قطره ای یا کوزه ای باشد. زیر درختان وفضاهای بدون درخت نباید چمن کاری شوند. گیاهان پوششــــی باید از نوع گیاهان بومی همچون بومادران، شقایق وحشی وجز آنها، که کم آب بر وسازگار با اقلیم این منطقه اند، باشد. طراحی محوطه باغ نیز باید با الهام از باغ های ایرانی صورت گیرد.

    ۵- بارو و حریم درونی آن :

    فاصله محدوده ربض تا باره که ۳۵ متر تعیین شده، حریم درونی باره تعریف می شود. دراین محدوده، همچون محدوده شارستان، هیچ گونه ساخت وساز، کشت و زرع، فضای سبز ومعبری ایجاد نمی شود. این محوده باید با شن ریزی مفروش شود.

     
پیوندها
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق